DARBE
DARBE New York Council on the Arts and the Experimental Television Center yardimlariyla yapilmistir.
1960, 1971, 1980 darbelerini ve 1997 askeri mudahalesini konu alan bir dokumanter film
Darbe; 1920'lerde Ataturk tarafindan yaratilan ordu kontrolu altinda demokratik
sistemi, ulkenin politik ve kulturel hayatinda askeri kuvvetlerin yerini, herbir darbenin sebep ve
sonuclarini, Guney Amerika darbelerinden farklarini ve militer demokrasinin gelecegini
inceliyor.
Darbe filminde bir adet dahi anlati veya sonradan hazirlanmis film
bulunmamaktadir. Bunun yerine film aktivistler, politikacilar ve askeri liderlerin roportajlarini askeri harekatlar ve sokak gosterilerini gosteren olaganustu ozel arsiv goruntuleri ile birbirine
ormektedir. Bu yontem, Turkiye'deki bugunku cesitli tartisma ortamlarini, birbirinden kokunden farkli gorus acilarini bir anlaticinin filtresinden gecirmeden gostermeyi
sagliyor. Boylece film konusuna sadik kalarak seyircisine hukumet, askeri kuvvetler ve asiri uclarin yikici ayriligini gorsel olarak tecrube
ettirirken, sadece "kisa haber" olmaktan oteye giderek, kucak dolusu bilgi
veriyor.
KONUSMACILAR
Filmde konusanlar arasinda eski Saglik Bakani, Ic va Disisleri Bakanlari, anayasa
yazarlari, Meclis uyeleri, Cumhurbaskani ve Basbakan danismanlari, ordu
mensublari, darbe liderleri, istihbarat ajani, yayinevi sahipleri, parti
liderleri, aktivistler, eski idam mahkumlari ve bilim adamlari bulunmaktadir.
Filmde bulunanlarin bazilari daha once deneyimleri hakkinda hicbir yerde
konusmadilar. Yapimcilar ilk kez farkli taraflardan politikacilari ve hatta asiri uclari biraraya getirerek uluslararasi onem tasiyan konularda
konusturdular.
Herseyden onemlisi DARBE dunyayi degistiren olaylarin bir sozlu tarihi. Seyirciler olaylari olaylarin ortasinda
bulunmus olanlarin agizlarindan dogrudan duymak olanagina sahipler. 1960 darbesine katilanlarin pekcogu 80. yaslarini coktan
gectiler, bu film onlarin yasadiklarina pencere aciyor ve dusuncelerini muhafaza
ediyor. Daha simdiden iki konusmacimiz aramizdan ayrildi: General
Muhsin Batur (filmin cekiminden az sonra Istanbul'da Florence Nightingale Hastahanesi'nde dogal sebeplerden
oldu) ve gazeteci
Ahmet Taner Kislali (filmin tamamlanmasindan hemen sonra evinin hemen disinda bir bomba ile
olduruldu).
GORUNTULER
Daha once hic gorulmemis fotograflar, dokumanlar, ses bantlari, haber yayin organlarindan ve kisisel arsivlerden saglanan filmler bu dokumanterin bel kemigini
olusturuyor. Filmde 1910'lardan bir Osmanli
Pasasi'na yapilan toren, 1930'lardan Ataturk'un halka hitabi, Basbakan Menderes'in asilmasiyla sonuclanan askeri durusmadan goruntuler,1960 darbesinin lideri Turkes'in
konusmasi, olume mahkum edilen ogrenci lideri Deniz Gezmis ile ilgili klipler, 1970'lerden 1 Mayis sokak gosterileri ve bombalanan
kahvehaneler, 1980 darbe anonsu ve 1983 secimleri, 1995'te Refah Partisi'nin
yukselisi, 1997 muhtirasi, Refah Partisi'nin kapatilmasi ve 1998'de ordunun basina verdigi brifinglerden goruntuler
bulunuyor.

DARBE politik aciliyetlerle yuzyuze bir ulkede abstrak ideallerin (ornegin
"konusma ozgurlugu" ve "insan haklari") ne dereceye kadar uygulanabilecegini
arastiriyor. Bu haklar kagit ustunde var olsalar dahi, tehlikenin cok yuksek oldugu bir ulkede bunlarda israr etmenin pratik akibetleri
var: filmde yer alan bir konusmaci bir bombayla olduruldu, bazilari yazdiklari yuzunden hapse
atildilar; baskalari Uluslararasi Af Komisyonu'na baslarina gelenleri anlattiklari icin
cezalandirildilar. Ayrica film bir ulkenin demokratik sistemini korumak icin
anti-demokratik yontemlere basvurmasindan dogan pratik ve etik problemleri
inceliyor. Bu karisiklik hem ulke capinda: ordu politikaya karisiyor, hem de uluslararasi
capta: ulke kendi ihtiyaclarini dis ulkeler ve dis guclerin cikarlariyla dengelemek zorunda
kaliyor.
DARBE basa don (Turkce)
COUP Home
(English)
If you are viewing this text, your browser
lacks the ability to read frames. Don't worry, you can still enjoy our site -
all the pages can be viewed from the contents page. Please come inside!
DARBE bas sayfa
Filmin yapilma hikayesi
Konusmacilar
Goruntuler
Filmi yapanlar hakkinda
Muzik ve Goruntu
Amerikan iliskisi hakkinda bir not
Elestiriler
DARBE'yi ismarlamak icin
COUP
Home (English version)
Copyright ©2000 MM Films/ elifsavas.com
Her hakki mahfuzdur.
darbe@altavista.net
Linkler